Visie Wolven in Vlaanderen

In Europa waren de wolvenpopulaties op hun laagst in de periode 1950-1970. Sindsdien zijn de wolvenpopulaties aangegroeid en hebben wolven zich meer verspreid. Onder meer in Frankrijk en Duitsland zijn reeds roedels wolven aanwezig. In Nederland werden in de voorbije jaren (2015-2017) reeds enkele keren wolven opgemerkt en vielen er ook reeds enkele wolven ten prooi aan het verkeer. In januari 2018 stak een wolf de Nederlands-Belgische grens over. Het gaat om een wolf met een halsbandzender afkomstig uit Duitsland. Het traject van deze wolf wordt gevolgd door een Duitse wetenschapper. Deze wolf werd daarmee de eerste officiële Belgische wolf. Eerder waren er reeds waarnemingen van vermoedelijke wolven in de zuidelijke landshelft (Gedinne 2011, Masbourg 2016).

De uitbreiding van de wolvenpopulatie in onze buurlanden Frankrijk en Duitsland, in combinatie met het feit dat zwervende wolven lange afstanden kunnen afleggen en zich kunnen vestigen in gebieden ver van hun bronpopulatie, doet ons verwachten dat rondzwervende wolven in de toekomst vaker zullen voorkomen in Vlaanderen. Omdat Vlaanderen een dichtbevolkte regio is, zal de interactie tussen mens en wolf daarbij vaker voorkomen dan in Duitsland of Frankrijk. Het zeer intensieve landgebruik, het vee en de neerhofdieren of huisdieren die buiten lopen, de versnippering van het landschap door wegen en bebouwing maken een ongestoord verblijf en een natuurlijk gedrag
onwaarschijnlijk. De wolf is een Europees beschermde soort, die via het Soortenbesluit ook beschermd is in Vlaanderen.

Visie van HVV

  • Hubertus Vereniging Vlaanderen betwijfelt dat Vlaanderen een geschikt leefgebied is, maar verwacht dat de wolven dat zelf wel zullen uitmaken. Het zal naar alle verwachting voornamelijk gaan om zwervende of doortrekkende wolven. De komst van de wolf beschouwen we wel als een feit en is een uitbreiding van de Vlaamse fauna.
  • De jachtsector kan een belangrijke rol spelen bij de monitoring van de wolvenpopulatie. De vele wildcamera’s van jagers in jachtrevieren kunnen de passage van wolven bewijzen. Daarnaast kunnen er ook meldingen zijn van wolven opgemerkt tijdens de jacht (vb. tijdens de aanzit), waarnemingen van sporen, …
  • Vlaanderen vormt geen geschikt leefgebied voor wolven. Het vele verkeer, de versnippering, de verspreide bebouwing, het intensieve landgebruik en de aanwezigheid van vee en neerhof- of huisdieren zullen ervoor zorgen dat schade regelmatig optreedt en wolven regelmatig slachtoffer worden van het verkeer. Om die redenen mag niet actief gestreefd worden naar een vestiging van een wolvenpopulatie in Vlaanderen, laat staan door herintroductie. De komst van de wolf moet niet leiden tot een landschap vol met hekken en rasters, daar waar juist ontsnippering gewenst is en de afgelopen decennia werd beoogd door het natuurbeheer.
  • Waar schade en overlast ontstaat voor professionele landbouwers en voor particulieren, moet deze onmiddellijk, zonder zware administratieve procedures en integraal vergoed worden door de overheid. Dit moet ook het geval zijn wanneer de schade niet met 100 percent zekerheid aan de wolf kan worden toegewezen, maar hier wel aanwijzingen voor zijn. Bij niet-natuurlijk gedrag, grote overlast of grote schade is een snelle interventie nodig. Goede voorlichting is hierbij noodzakelijk.
  • Er moet objectieve en transparante communicatie zijn rond de wolf en eventuele wolvenschade, rond de wetenschappelijke monitoring, … Informatie en gegevens (o.a. rond de wetenschappelijke monitoring) moeten beschikbaar zijn zonder taboes. DNA-materiaal van wolven in Vlaanderen moet worden geanalyseerd en vergeleken met DNA-materiaal van wolven uit de buurlanden en de monitoringsresultaten moeten publiek worden gemaakt. Een forum met vertegenwoordiging van de verschillende stakeholders waarin bezorgdheden en eventuele conflictsituaties kunnen worden besproken en oplossingen hiervoor worden gezocht moet worden opgericht en kan het draagvlak voor de aanwezigheid van de wolf vergroten.
  • Hubertus Vereniging Vlaanderen wil als betrokken stakeholder meewerken aan een Wolvenplan. Dit Wolvenplan moet opgesteld en afgestemd worden in een geografisch groter geheel. Dit is relevant aangezien het leefgebied van een wolvenroedel een gebied kan
    bestrijken van meerdere honderden vierkante kilometers en individuele wolven niet zelden verschillende honderden kilometers lopen op zoek naar een geschikt territorium. Het Wolvenplan moet opgesteld en afgestemd worden met de buurlanden/buurregio’s in Wallonië, Nederland, Duitsland, Frankrijk en het Groothertogdom Luxemburg.
  • De wolf heeft als toppredator een mogelijke impact op het populatieniveau en/of op het gedrag van prooisoorten. Dit is voornamelijk het geval bij vestiging en veel minder bij occasioneel doortrekkende wolven. Wat deze impact op prooisoorten zal zijn is moeilijk in te schatten. Dit moet opgevolgd worden via een wetenschappelijke monitoring. De aanwezigheid van de wolf mag in de toekomst niet leiden tot het uitsterven van soorten en mag de instandhoudingsdoelstellingen in het kader van Natura2000 niet in het gedrang brengen.
  • Door de hoge wildstand van grofwild in Vlaanderen is het erg onwaarschijnlijk dat de wolf in staat zou zijn om populaties van grofwildsoorten te reguleren op hetzelfde niveau dan dat ze nu met afschot worden gehouden. Ervaringen van Duitse jagers en onderzoek in Noord-Amerika suggereren dat wolven ervoor kunnen ervoor zorgen dat grofwild veel mobieler en minder voorspelbaar wordt. Het toegekende afschotplan is dan moeilijker te realiseren, wat kan leiden tot ongewenste populatiegroei en ongewenste neveneffecten (zoals schade aan land- en bosbouw en verkeersongevallen met wild). Deze effecten moeten opgevolgd worden.
  • Indien blijkt dat de komst van wolven leidt tot onbeheerbare populaties grofwild en ernstige directe en indirecte schade, is op Europees niveau een heroverweging noodzakelijk van de rol van de wolf in intensief gebruikte cultuurlandschappen.

Wat doet HVV?

HVV volgt de komst van de wolf in Vlaanderen verder op en blijft hierover communiceren met haar leden. We zijn vragende partij om mee aan tafel te zitten rond een wolvenplan voor Vlaanderen. Jagers kunnen een belangrijke rol spelen in de monitoring van wolven via de detectie van sporen, wildcamerabeelden, …
We roepen onze leden op om waarnemingen van wolven te melden en om mee te werken aan de bescherming van de wolf.

Damhert
bloemen en kruiden in akkerrand
wolf