Muntjak

Standpunt van HVV

• HVV benadrukt dat de muntjak een bedreiging vormt voor de inheemse biodiversiteit en pleit daarom voor een nulstand van de soort in Vlaanderen.
• HVV wijst de Vlaamse overheid op haar wettelijke verplichting en dringt aan op een volledige verwijdering van de muntjak in Vlaanderen
• HVV stelt dat het bestrijden van invasieve exoten tot de kerntaken van jagers behoort en roept haar leden op om de muntjak te bestrijden, binnen het wettelijke kader.
• HVV pleit voor een ruimer wettelijk kader dat nachtelijke bestrijding toelaat. De huidige beperking, waarbij het gebruik van vuur-, lucht- en gasdrukwapens enkel is toegestaan tussen één uur vóór zonsopgang en één uur na zonsondergang, belemmert een effectief populatiebeheer, aangezien de muntjak vooral tijdens de schemering en ’s nachts actief is. Een recente studie van INBO (Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek) en ANB (Agentschap voor Natuur en Bos) in Park Vordenstein bevestigt dit en adviseert een uitbreiding naar nachtelijk afschot voor effectiever populatiebeheer van muntjak [3].
• HVV vraagt om gelijke middelen in de strijd tegen invasieve exoten. Het ANB-personeel ontvangt wél afwijkingsvergunningen voor nachtelijk afschot, terwijl jagers dergelijke vergunningen niet krijgen. HVV roept de minister dan ook op tot echte samenwerking, met gelijke middelen voor alle actoren in de strijd tegen invasieve exoten.
• HVV roept haar leden op om waarnemingen van de muntjak te melden via de Wilder-app van HVV.

Inleiding

De muntjak is een invasieve exoot die in toenemende mate in het wild voorkomt in Vlaanderen. Omdat de soort een bedreiging vormt voor inheemse flora en fauna, roept Hubertus Vereniging Vlaanderen (HVV) haar leden op actief bij te dragen aan de bestrijding ervan. Tegelijkertijd pleit de vereniging voor een ruimer wettelijk kader om de effectiviteit van de bestrijding van de muntjak te vergroten.

Achtergrond

De muntjak (Muntiacus reevesi) is een kleine hertachtige die van oorsprong voorkomt in China en Taiwan en door de mens naar Europa is gebracht. Het is een zeer invasieve soort. Populaties groeien snel ten gevolge van de hoge voortplantingssnelheid van de soort, wat resulteert in schade en verdringing van inheemse fauna. In het Verenigd Koninkrijk is de soort algemeen en komt ze in hoge dichtheden voor. Het land vormt daarmee een relevante casestudy om de impact van muntjakken beter te begrijpen.

Impact op de inheemse biodiversiteit

Hoge dichtheden van muntjakken veroorzaken schade aan tuinen, parken, bossen en landbouwgewassen. Vooral in bossen is de impact het grootst: vraat- en veegschade leiden er tot veranderingen in de boom-, struik- en kruidlaag. Hierdoor wordt de verjonging van hakhoutsoorten zoals hazelaar geremd, en worden waardevolle biotopen voor inheemse wildsoorten, zoals ree en everzwijn, aangetast. Door de selectieve vraat van kwetsbare bosflora verdwijnen typische soorten, terwijl ruigtesoorten in aantal toenemen. Het volledige bosecosysteem degradeert: niet alleen de vegetatie verandert, maar de effecten werken ook door tot in de fauna [1].

Wetenschappelijk onderzoek wijst bovendien op mogelijke interacties tussen muntjakken en reeën. Zowel concurrentie om voedsel als stressvolle interacties kunnen het voortplantingssucces van reeën verminderen [2]. Terreinwaarnemingen ondersteunen deze bevindingen en tonen aan dat de dichtheid van reeën afneemt in gebieden met hoge muntjakdichtheden.

Om te voorkomen dat het Britse scenario zich op het Europese vasteland herhaalt, plaatste de Europese Commissie de muntjak op de Unielijst van zorgwekkende invasieve uitheemse soorten voor de Europese Unie. Volgens EU-Verordening nr. 1143/2014 is Vlaanderen verplicht maatregelen te nemen voor het beheer en, waar mogelijk, de uitroeiing van de soort.

Sinds opname op de Unielijst is het in Vlaanderen verboden de muntjak te houden, te kweken, te vervoeren, te gebruiken of uit te wisselen. Daarnaast is het verboden invasieve exoten die op de Unielijst staan te importeren, te verhandelen of in het wild vrij te laten.

Bronnen

1. Casaer, J., Boone, N., Devisscher, S., Vercammen, J., Adriaens, T.: Best practice voor beheer van Chinese muntjak Muntiacus reevesi in Vlaanderen. , Brussel (2015)
2. Zini, V., Wäber, K., Dolman, P.M.: Relative influence of inter- and intraspecific competition in an ungulate assemblage modified by introduced species. J. Mammal. 104, 879–891 (2023). https://doi.org/10.1093/jmammal/gyad030
3. D’hondt, B., Engels, P., Verbist, B., Vercammen, J., Huygens, W., Adriaens, T., Casaer, J.: Monitoring van een Vlaamse populatie van Chinese muntjak (Muntiacus reevesi) in het kader van bestrijding. Lutra. 66, 105–121 (2023)