Afrikaanse varkenspest

Afrikaanse varkenspest (AVP) is al geruime tijd in opmars in Europa. De ziekte infecteert enkel varkens: zowel tamme varkens als wilde zwijnen worden door de ziekte getroffen. Er is (nog) geen vaccin voor aanwezig. De ziekte is niet overdraagbaar op de mens.

De Afrikaanse varkenspest werd in september 2018 in ons land vastgesteld in Étalle, in het zuiden van de provincie Luxemburg, bij everzwijn. Als gevolg van de doorgedreven inspanningen van diverse stakeholders: overheden maar ook lokale landbouwers en jagers, kunnen we momenteel hopen dat de uitbraak is opgelost. Het laatste met AVP besmette kadaver werd gevonden in maart 2020, en was op het moment van de vondst meer dan 6 maanden oud. Er werd op geen enkel moment AVP vastgesteld bij gekweekte varkens in België.

België diende een aanvraag in om opnieuw een AVP-vrij statuut te krijgen bij Europa en bij de Wereldorganisatie voor diergezondheid (OIE). Europa heeft de AVP-vrije status intussen bevestigd. Het dossier bij de OIE is nog hangende. Het erkennen van de AVP-vrije status is een belangrijke eerste stap, niet in het minst voor de varkenssector. De economische gevolgen van AVP voor deze sector zijn in de afgelopen jaren enorm geweest. Ook andere sectoren zoals toerisme en jacht kregen fikse klappen.

Al krijgt België een AVP-vrije status, ook dan nog is het nodig om waakzaamheid aan de dag te leggen. De kans dat de AVP-epidemie in het zuiden van het land achter de rug is, is waarschijnlijk maar niet 100 % zeker. Het is mogelijk dat het virus, dat zeer resistent is, nog steeds aanwezig is in de omgeving. Om die reden is er een exit strategie waarin onder meer de bestaande zonering nog een tijd wordt behouden en waarin veel aandacht gaat naar bestrijding van everzwijnen, het zoeken van kadavers, het onderhoud van omheiningen, …

Het verhaal krijgt in Wallonië zeer waarschijnlijk een positief einde. Maar er is veel tijd, geld en inspanningen gekropen in dit verhaal, en de lasten voor de lokale mensen en onder meer ook de lokale jagers waren – en zijn – bijzonder hoog.

Absolute waakzaamheid  – ook in Vlaanderen – is geboden om nieuwe uitbraken van Afrikaanse varkenspest te vermijden.

Hoe als jager mee te werken aan deze preventie?

Jagers zijn de ‘ogen en oren van het bos’ en hebben een belangrijke rol te spelen om everzwijnenkadavers te melden. Meld ieder kadaver onmiddellijk aan de ophalers. In Vlaanderen zijn dit de VOC’s in afspraak met ANB. Wacht niet op het tweede, derde of tiende kadaver om in actie te schieten. Hoe langer kadavers op het terrein blijven, hoe verder de ziekte kan verspreiden, hoe groter het probleem en hoe langer het zal duren om dit op te lossen na detectie. Raak de kadavers niet aan, en laat ze ophalen door de ophalers, die werken volgens een protocol rond bioveiligheid.

Ga NIET jagen in besmet gebied of risicogebied, ook niet waar dit wettelijk is toegelaten. Het risico om de Afrikaanse varkenspest te importeren is té groot.

Ook al jaag je in Vlaanderen of in een zone waar Afrikaanse varkenspest nog niet is vastgesteld: aandacht voor wildhygiëne en bio-sanitaire maatregelen (vb. bij het ontweiden, vervoer en verwerken van everzwijn) is geboden. Respecteer steeds de volgende basis biosanitaire maatregelen bij de jacht op everzwijn:

  • Was na de jacht de handen met water en zeep
  • Bij het ontweiden/manipuleren van een kadaver:
    • Draag vloeistofdichte (wegwerp) handschoenen met lange mouwen
    • Respecteer een eet- en drinkverbod
  • Laat de ingewanden en het slachtafval van everzwijnen niet achter in de natuur, maar breng ze naar een erkend ophaalpunt
  • Er geldt een verbod op het in contact komen met varkens in de eerste 72 uur na contact met een everzwijn

Zowel met het oog op de beperking van schade door everzwijnen, als met het oog op een eventuele introductie van de Afrikaanse varkenspest, is een reductie van de everzwijnenpopulatie in Vlaanderen aan de orde. HVV roept op om hier actief aan mee te werken.

Presentatie info ‘Afrikaanse Varkenspest’ voor jagers en WBE’s

Lees meer in De Vlaamse Jager