Afrikaanse varkenspest

Afrikaanse varkenspest is al geruime tijd in opmars in Europa. Tot voor de vaststelling in België echter bleef de ziekte voornamelijk in Oost-Europa circuleren. De ziekte infecteert enkel varkens: zowel tamme varkens als wilde zwijnen worden door de ziekte getroffen. Er is (nog) geen vaccin voor aanwezig. De ziekte is niet overdraagbaar op de mens.

De komst van de Afrikaanse Varkenspest in België is een economische ramp voor de varkenssector. De economische gevolgen zijn enorm. Een aantal derde landen aanvaardt nog steeds geen Belgisch varkensvlees. De prijs van het Belgische varkensvlees is gedaald en ligt merkbaar lager dan deze van het varkensvlees uit onze buurlanden. Er worden extra voorwaarden gesteld richting de producenten. Dit alles vormt een zware dobber voor een land waar varkensteelt een belangrijke economische sector is én voornamelijk afhankelijk is van de export.

Ook voor de jacht is de impact niet te onderschatten. Linda Dombrovska, van de jagersvereniging uit Letland – waar de Afrikaanse Varkenspest zich manifesteert sinds 2014, verwoordt het als volgt: “Sinds de Afrikaanse varkenspest in ons land werd vastgesteld, leven we in een nachtmerrie. We zien dode everzwijnen – hele groepen dode everzwijnen. Jong, oud, zeugen met frislingen, … Jacht is niet meer hetzelfde als voorheen. Het is een job geworden met verplichtingen rond everzwijnenreductie, kadavers zoeken, …. en niet langer gewoon een passie onder vrienden. Everzwijnen zijn nauwelijks meer te vinden. En nog blijft de ziekte zich manifesteren.”

De Afrikaanse varkenspest werd in september 2018 in ons land vastgesteld in Étalle, in het zuiden van de provincie Luxemburg.

Rond deze besmettingshaard werd in eerste fase een zone afgebakend van 630 km2. In deze zone werd een tijdelijk jachtverbod (op alle soorten) afgekondigd, gold een verbod om in de bossen te komen en werd actief gezocht naar kadavers van everzwijnen. Deze kadavers werden getest op Afrikaanse varkenspesten vervolgens vernietigd. Dit liet toe om meer precies vast te stellen waar de besmettingshaard zich bevond.

Op basis van deze gegevens werd de initiëel afgebakende zone van 630 km2 in tweede instantie ingedeeld in drie zones. Intussen is hier een vierde zone bijgekomen. Dit gebeurde op basis van Europese wetgeving. De Afrikaanse varkenspest blijft zich intussen verder uitbreiden, naar het westen maar ook naar het noorden. De zonering werd dan ook reeds enkele malen aangepast en uitgebreid. De huidige zonering is als volgt:

  • Een kernzone (‘zone noyau’)
  • Een bufferzone (‘zone tampon’)
  • Een versterkte observatiezone (‘zone d’observation renforcée’)
  • Een bewakingszone (‘zone de vigilance’)

In elk van deze zones zijn verschillende maatregelen afgekondigd. De bedoeling van de maatregelen is om de Afrikaanse Varkenspest binnen de kern- en bufferzone te houden. Nu de ziektepiek op de meeste plaatsen achter de rug is wordt er zwaar ingezet op de bestrijding van de overgebleven everzwijnen. In de kern- en bufferzone wordt de bestrijding georganiseerd door DNF. Er gelden in deze zones ook sterke beperkingen naar toegankelijkheid, bosbouw en jacht. In de versterkte observatiezone en de bewakingszone is het streefdoel om de everzwijnenpopulatie op nul te krijgen. Dit moet de natuurlijke verspreiding van de ziekte door besmetting van everzwijn op everzwijn tegengaan. Bij de bestrijding moeten strikte bioveiligheidsmaatregelen worden gerespecteerd. Een meer gedetailleerde beschrijving van de voor de jacht relevante maatregelen er zone vind je hier.

In de rest van Wallonië (buiten de afgebakende zones) worden ook maatregelen genomen met als doel de everzwijnenpopulatie beter binnen de perken te houden. Hierrond is een nieuwe wettekst in voorbereiding.

Zeker nu de Afrikaanse varkenspest zo dichtbij is (in het land) is absolute waakzaamheid geboden, ook in Vlaanderen.

Jagers zijn de ‘ogen en oren van het bos’ en hebben een belangrijke rol te spelen om everzwijnenkadavers te melden. Meld ieder kadaver onmiddellijk aan de ophalers. In Vlaanderen zijn dit de VOC’s in afspraak met ANB. Wacht niet op het tweede, derde of tiende kadaver om in actie te schieten. Hoe langer kadavers op het terrein blijven, hoe verder de ziekte kan verspreiden, hoe groter het probleem en hoe langer het zal duren om dit op te lossen na detectie. Raak de kadavers niet aan, en laat ze ophalen door de ophalers, die werken volgens een protocol rond bioveiligheid.

Ga NIET jagen in besmet gebied of risicogebied, ook niet waar dit wettelijk is toegelaten. Het risico om de Afrikaanse varkenspest te importeren is té groot.

Ook al jaag je in een zone waar Afrikaanse varkenspest nog niet is vastgesteld: aandacht voor wildhygiëne en bio-sanitaire maatregelen (vb. bij het ontweiden, vervoer en verwerken van everzwijn) is geboden.

Zowel met het oog op de beperking van schade door everzwijnen, als met het oog op een eventuele introductie van de Afrikaanse varkenspest, is een reductie van de everzwijnenpopulatie in Vlaanderen aan de orde. HVV roept op om hier actief aan mee te werken.

Presentatie info ‘Afrikaanse Varkenspest’ voor jagers en WBE’s