OSIRIS – Ophaalpunten voor geschoten jachtwild

Achtergrond

In de ANB-bewaking van ziekten bij de wilde fauna wordt dood aangetroffen wilde fauna in Vlaanderen opgehaald en onderzocht (cfr. Ziek of dood dier gevonden | Dienstensite Natuur & Bos) en worden noodlijdende dieren in VOCs eveneens onderzocht. Deze ziektebewaking behelst ondermeer alle jachtwildsoorten.

Deze ziektebewaking wordt in april 2026 uitgebreid naar de ophaling en het onderzoek van geschoten jachtwild dat verdachte verzwakking en/of ziekte vertoont (genaamd OSIRIS ziektebewaking). De financiering van de ophaling en standaard autopsie van deze specimens gebeurt met middelen vanuit het jachtfonds, de financiering van eventuele bijkomende analyses gebeurt via de lopende ziektebewaking van ANB.

Onderstaande tabel geeft weer welke kadaverinzameling voor verder onderzoek onder de reguliere ziekte bewaking wilde fauna valt dan wel onder de OSIRIS ziektebewaking:

Belangrijk: Transporteren van dood gevonden (niet geschoten) wilde fauna is niet toegestaan. Dood gevonden wilde fauna dient dus steeds te worden gemeld aan en opgehaald onder de modaliteiten van de lopende ziektebewaking (cfr. Ziek of dood dier gevonden | Dienstensite Natuur & Bos).

Wanneer er indicaties zijn dat een dier het slachtoffer werd van vergiftiging dient contact genomen te worden met de Natuurinspectiediensten van ANB voor het opmaken van een PV en verdere opvolging (zie: Waar kan ik een overtreding melden? | Dienstensite Natuur & Bos).

Het onderstaande beschrijft de werkwijze voor geschoten jachtwild binnen het OSIRIS-project. Het beschrijft de procedure voor jagers om te zorgen voor het correct verpakken van kadavers, het transport naar een jachtophaalpunt, de ophaling van het kadaver door een koerier naar het autopsielaboratorium, de autopsie en de communicatie van de resultaten aan de jachtsector.

Inzameling op het terrein na afschot

De ophaalpunten binnen het OSIRIS-project nemen enkel kadavers van geschoten wild aan. Dit kan jachtwild zijn dat voor het afschot afwijkend gedrag vertoonde (bv. minder schuw, traag, neurologische symptomatologie). Of dit kan geschoten jachtwild zijn waarbij na afschot voor ziekte verdachte kenmerken opgemerkt worden (bv. schurftige vacht, heel mager, opgeblazen buik, onder diarree). Hieronder wordt de werkwijze beschreven na het afschot:

1. Labelen van grofwild
   • De jager labelt na afschot grofwild met een afschotlabel volgens de jachtregelgeving.
2. Verpakken van het kadaver
   • Draag wegwerphandschoenen.
   • Plaats het kadaver in een hermetisch afgesloten, stevige, waterdichte kadaverzak of een goed afgesloten plastieken zeil. Let erop dat er zo weinig mogelijk lucht in de verpakking zit. Gebruik bij zwakke plastieken zakken een dubbele zak.
   • In geval van meerder kadavers wordt elk kadaver apart verpakt.
   • Trek de wegwerphandschoenen binnenstebuiten en deponeer ze samen met ander afval in een plastieken zak die via restafval wordt afgevoerd.
   • Opgelet: Na het kadaver te hebben ingezameld en zéker vooraleer voedsel ter hand te nemen, steeds de handen, onderarmen en nagels wassen met zeep of ontsmettingsmiddel (vb dettol) en water.
3. Indien je bij het ontweiden organen of ingewanden vindt die verdachte letsels vertonen dan, dienen alle organen en ingewanden in een aparte en afgesloten zak verpakt te worden. Deze aparte zak biedt je samen met het afzonderlijk verpakt kadaver aan op het ophaalpunt. Alleen ‘volledige kadavers’ kunnen onderzocht worden.

Transporteren naar het ophaalpunt

1. 1. Transport naar het ophaalpunt
      De jager transporteert het verpakte kadaver naar één van de ophaalpunten zichtbaar op de bovenstaande kaart. Klik op een ophaalpunt voor contactgegevens en instructies voor het betreden van het terrein waar het kadaver kan worden gedeponeerd.
      • Bij voorkeur in een aanhangwagen of topbox, of in een afgesloten kofferruimte van het voertuig. Indien dit niet mogelijk is, kan het ook in de wagen.
      • Plaats de kadaverzak altijd op een plastieken folie of in een geschikte doos om besmetting van het voertuig te voorkomen.
      • Lees en respecteer de instructies van het ophaalpunt.
   2. Controle van de verpakking op het ophaalpunt
      • Indien de initiële verpakking onvoldoende waterdicht of bioveilig is, wordt het kadaver opnieuw verpakt met de waterdichte kadaverzakken van het ophaalpunt.
      • De zakken worden extra afgesloten met sluitstrips.
      • De jager is verantwoordelijk voor correcte verpakking volgens de bioveiligheidsnormen.
   3. Aanbrengen van etiketten en bio-hazard stickers
      Op de kadaverzak worden aangebracht:
      • Een bio-hazard sticker van het ANB.
      • Een etiket met de volgende informatie aangebracht met onuitwisbare stift:
        ‘afschot gemeente/dag van afschot/diersoort/naam jager/autopsie’
        (bijvoorbeeld: ‘Boortmeerbeek/24-08-2025/vos/Roger Vertriest/autopsie’).
   4. Plaats het kadaver in de bak die op het ophaalpunt voorzien is.
   5. Vul het formulier in dat op het ophaalpunt ligt.
      • Een autopsie kan enkel worden aangevraagd indien de beheerder over de nodige informatie beschikt.

De bio-hazard stickers, etiketten, stiften, wegwerphandschoenen, kadaverzakken en sluitstrips zijn beschikbaar op het ophaalpunt.

Opgelet!

De gebruikte aanhangwagen, topbox, kofferruimte, folie of doos moet gereinigd worden na gebruik en kan na reiniging (grondig uitspoelen met ontsmettingsmiddel en water) opnieuw gebruikt worden voor andere doeleinden met uitzondering van het transport van voeding.  

Na het kadaver te hebben ingezameld en zéker vooraleer voedsel ter hand te nemen, steeds de handen, onderarmen en nagels wassen met zeep of ontsmettingsmiddel (vb dettol) en water. 

Ophaling en autopsie

De beheerder van het ophaalpunt vraagt de kadaverophaling en autopsie aan.

Communicatie van de resultaten

De resultaten van de autopsie worden opgenomen in een ziektebewakingstabel waarin alle casussen worden opgenomen met vermelding van: datum en plaats van afschot, autopsie bevindingen.

ANB doet een maandelijkse update van de ziektebewakingstabel. De ziektebewakingstabel wordt via de ANB-website toegankelijk gemaakt: zie Ziek of dood dier gevonden | Dienstensite Natuur & Bos

Wanneer de autopsie zorgwekkende pathogenen aantoont, zal er vanuit het ANB een gerichte communicatie zijn naar de hele jachtsector.

Kosten voor de jager

Alle kosten voor de ophaling en standaard autopsie van het geschoten wild worden gedragen door middelen uit het jachtfonds. De kosten van eventuele bijkomende analyses worden gedragen via de lopende ziektebewaking van het ANB.

Voor de jager zijn er dus geen kosten aan verbonden.