In het veld wordt door jagers regelmatig gesignaleerd dat de eendenpopulaties onder druk staan. Door velen wordt deze evolutie toegeschreven aan een verhoogde predatiedruk. Predatie heeft inderdaad een aantoonbare impact op het broedsucces van eenden, maar de wetenschappelijke literatuur wijst erop dat de achteruitgang van watervogelpopulaties multifactorieel is. Belangrijke structurele factoren zijn onder meer habitatverlies en verdroging van natte gebieden, mede in het kader van klimaatverandering. Deze elementen beïnvloeden, samen met predatie, zowel de broedhabitats als de kuikenoverleving van verschillende eendensoorten.
De achteruitgang van watervogelpopulaties is multifactorieel. Belangrijke factoren zijn habitatverlies, verdroging van natte gebieden en predatie.
Nijlgans
Daarnaast verdient ook de rol van invasieve uitheemse soorten onze bijzondere aandacht. De nijlgans (Alopochen aegyptiaca), die zich de voorbije decennia sterk heeft uitgebreid in Vlaanderen en de rest van West-Europa, staat bekend om haar uitgesproken territoriaal gedrag vóór en tijdens het broedseizoen. Volgens het Vlaams biodiversiteitsportaal (VBP) van het INBO verdedigen nijlgansen hun territorium zeer agressief en kunnen zij nesten van andere vogelsoorten inpikken. Op het VBP lezen we: “Agressiviteit is een handelsmerk van deze soort. Ze passen brute kracht toe om het nest van een andere vogel in te pikken – waarvan vooral grauwe ganzen, maar ook roofvogels, kraaien, eenden en dergelijke het slachtoffer kunnen zijn. Pullen van andere eendachtigen worden als het zo uitkomt verdronken.”
De wetenschappelijke risicobeoordeling van de Europese Commissie beschrijft de impact van de nijlgans op de inheemse biodiversiteit als volgt:
- Hybridisatie met inheemse watervogels
- Nestconcurrentie met inheemse watervogels.
- Concurrentie om foerageerhabitats
- Agressieve interacties met inheemse watervogels, die kunnen resulteren in een afname van inheemse soorten
- Verstoring van broedende inheemse watervogels
- Verdrinking van pullen
Wasbeer
Ook de wasbeer (Procyon lotor) wordt in de internationale literatuur beschouwd als een opportunistische predator die onder andere eieren, nestjongen en kleine vertebraten consumeert, waardoor hij lokaal een aanzienlijke predatiedruk kan uitoefenen op inheemse vogelsoorten en kleine zoogdieren. Verschillende studies tonen aan dat de soort een grote impact kan hebben op grondbroeders via nestpredatie, zo ook op de wilde eend.
Hoewel studies benadrukken dat de impact van invasieve uitheemse soorten gebiedsafhankelijk is, mag hun impact niet onderschat worden. Daarom doet Hubertus Vereniging Vlaanderen een gerichte oproep aan jagers om voor aanvang van het broed- en kweekseizoen extra in te zetten op het afvangen en bestrijden van invasieve uitheemse soorten. Zo kan de druk op inheemse populaties verminderen, kan het broedsucces verhogen en levert de jachtsector een relevante en essentiële bijdrage in het biodiversiteitsherstel.
Tegelijkertijd pleit HVV voor een ruimer wettelijk kader dat nachtelijke bestrijding van invasieve uitheemse soorten toelaat. De huidige beperking, waarbij het gebruik van vuur-, lucht- en gasdrukwapens enkel is toegestaan tussen één uur vóór zonsopgang en één uur na zonsondergang, belemmert een effectief populatiebeheer van nachtactieve invasieve uitheemse soorten zoals de wasbeer, wasbeerhond en muntjak.
Wanneer mag je invasieve exoten bestrijden?
Het gebruik van vuurwapens, luchtdrukwapens en gasdrukwapens voor de bestrijding van invasieve exoten is enkel toegestaan tussen één uur voor de officiële zonsopgang en één uur na de officiële zonsondergang. Voor de bestrijding van uitheemse watervogels is in de periode van 15 augustus tot en met 30 september het gebruik van vuurwapens, luchtdrukwapens en gasdrukwapens alleen toegestaan tussen officiële zonsopgang en officiële zonsondergang.’