Waarom hebben verschillende houtduiven in mijn revier een gele keel? Wat scheelt er met die ree die schuimbekkend blijft staan? Wat zou de doodsoorzaak zijn van de verschillende dode hazen die ik terugvind?
Allemaal vragen die men als jachtrechthouder hopelijk nooit moet stellen. Komt de situatie toch voor dan wil je weten of dit toeval is, of dat er zich toch een ernstig probleem stelt. Om hierop een antwoord te bieden werd het OSIRIS-netwerk van HVV van onder het stof gehaald. We kregen daarbij ondersteuning van middelen uit het Jachtfonds en de deskundigheid vanuit de afdeling Wilde Dieren Ziekten van het ANB.
Ken je het oude OSIRIS-Netwerk nog?
Bij de opstart van het Kenniscentrum (2007) zagen onze medewerkers de nood vanuit het buitengebied om inzichten te krijgen in doodsoorzaken van gevonden jachtwild. Zeker als dit meerdere dieren op korte tijd betrof. Een netwerk werd opgezet waarbij jagers de kadavers konden aanbieden bij dierenartsen die zich vrijwillig hadden opgegeven. Via DierenGezondheidZorg Vlaanderen (DGZ), werden deze kadavers opgehaald en aangeboden op de faculteit dierengeneeskunde te Merelbeke. Zij voerden een autopsie uit en bezorgde de jager, maar ook HVV, de resultaten van hun analyses.
Doorheen de tijd verwaterde de werking van dit netwerk. De vraag vanuit de sector bleef echter groot. HVV besloot dan ook om een aanvraag te richten aan het ‘jachtfonds’ om een dergelijk netwerk opnieuw uit te bouwen. Daarbij werd ook de vraag gesteld om dit netwerk volledig gratis te kunnen aanbieden.
OSIRIS-netwerk 2.0
We dienen in het veld een onderscheid te maken tussen enerzijds dieren die men dood aantreft en waarvan men met zekerheid kan stellen dat noch predatie, noch een aanrijding of andere menselijke activiteit hier aan de basis ligt. Anderzijds zijn er ook dieren die we levend tegenkomen in de vrije natuur, doch waarvan je vaststelt dat deze een abnormaal gedrag vertonen en duidelijk symptomen hebben van één of andere ziekte. In het vernieuwde OSIRIS-netwerk zal de focus liggen op deze laatste. Voor dood gevonden dieren zal gebruik gemaakt worden van een bestaand netwerk.
Een ziek dier gestrekt?
Vanaf april 2026 wordt de bestaande ziektebewaking van het ANB uitgebreid met onderzoeken op geschoten jachtwild dat verdachte verzwakkingen en/of ziekte vertoont.
Dit kan jachtwild zijn dat voor het afschot afwijkend gedrag vertoonde (bv. minder schuw, traag, neurologische symptomatologie). Of dit kan geschoten jachtwild zijn waarbij na afschot voor ziekte verdachte kenmerken opgemerkt worden (bv. schurftige vacht, heel mager, opgeblazen buik, onder diarree).
Neem bij het hanteren van dit kadaver steeds de nodige maatregelen
- Labelen van grofwild
- De jager labelt na afschot grofwild met een afschotlabel volgens de jachtregelgeving.
- Verpakken van het kadaver
-
- Draag wegwerphandschoenen.
- Plaats het kadaver in een hermetisch afgesloten, stevige, waterdichte kadaverzak of een goed afgesloten plastieken zeil. Let erop dat er zo weinig mogelijk lucht in de verpakking zit. Gebruik bij zwakke plastieken zakken een dubbele zak.
- In geval van meerder kadavers wordt elk kadaver apart verpakt.
- Trek de wegwerphandschoenen binnenstebuiten en deponeer ze samen met ander afval in een plastieken zak die via restafval wordt afgevoerd.
- Opgelet: Na het kadaver te hebben ingezameld en zéker vooraleer voedsel ter hand te nemen, steeds de handen, onderarmen en nagels wassen met zeep of ontsmettingsmiddel (vb dettol) en water.
- Indien ja bij het ontweiden organen of ingewanden vindt die verdachte letsels vertonen dan, dienen alle organen en ingewanden in een aparte en afgesloten zak verpakt te worden. Deze aparte zak biedt je samen met het afzonderlijk verpakt kadaver aan op het ophaalpunt. Alleen ‘volledige kadavers’ kunnen onderzocht worden.
Vervolgens biedt u dit kadaver aan in één van de ophaalpunten in Vlaanderen.
De vrijwilliger op het ophaalpunt meldt de nodige zaken aan waarna al snel een autopsie kan volgen. De resultaten van dit onderzoek zullen door het ANB op hun website gepubliceerd worden. Onthoudt daarom zeker de datum van afschot, de locatie en de soort, opdat u later uw resultaten kan terugvinden.
Dood gevonden jachtwild
De afdeling ‘Wilde Dieren Ziekten’ van het ANB heeft een wettelijke opdracht om een opvolging te doen van allerhande ziekten die voorkomen bij in het wild levende dieren. Dit zowel bij jachtwild als andere wilde fauna.
Zij maken daarbij gebruik van een bestaand netwerk dat zowel een passieve als een actieve ziektebewaking doet. Voorheen werden bepaalde wildsoorten zoals bijvoorbeeld haas en konijn niet opgenomen onder de passieve ziektebewaking. HVV onderhandelde met de afdeling ‘Wilde Dieren Ziekten’ van het ANB om alle jachtwildsoorten hierin op te nemen.
Tref je in Vlaanderen een dode jachtwildsoort aan die zich niet in een staat van ontbinding bevind dan is de kans reëel dat men op het kadaver nog onderzoek kan doen. Meld deze vondst aan binnen het bestaande netwerk van het ANB en laat dit kadaver ophalen en verder onderzoeken. Diensten die instaan voor deze ophaling zijn de volgende Vogelopvangcentra.
Zij voeren deze overheidsopdracht uit in naam van het ANB en zijn verplicht om te reageren op uw oproep. Stel je vast dat er geen of onvoldoende reactie kwam op jouw oproep dan meld je dit aan [email protected]. Wil je dat ook HVV dit opvolgt dan zet je [email protected] mee in CC
De resultaten van het onderzoek zullen beschikbaar gesteld worden op de website van het ANB.
Wil je meer weten over al de activiteiten van deze bewaking? Surf dan naar
Wie draagt de kosten?
Voor de passieve en actieve ziektebewaking bij dood gevonden dieren zullen de kosten gedragen worden vanuit de budgetten van de afdeling Wilde Dieren Ziekten van het ANB.
Breng je een gestrekt dier binnen voor verder onderzoek dan zullen alle kosten die hieraan verbonden zijn gedragen worden vanuit het Jachtfonds. Blijkt dat er bijkomende analyses nodig zijn dan engageert de afdeling Wilde Dieren Ziekten van het ANB zich om deze kosten te dragen
Voor u als jager is OSIRIS bijgevolg volledig gratis
Weet je waar de naam ‘OSIRIS’ vandaan komt?
In het oude Egypte was OSIRIS een van de grootste en belangrijkste goden. Hij was de god van de doden en het eeuwige leven in het hiernamaals. De ideale benaming voor een netwerk dat tot doel heeft om een beter zicht te krijgen op doodsoorzaken van in het wild levende dieren.
Wil ook jij een ophaalpunt worden?
Binnen OSIRIS 2.0 werden oorspronkelijk 10 ophaalpunten (maximaal 2 per provincie) voorzien. Uit een eerste zoektocht vond HVV 4 vrijwilligers die bereidt zijn om kadavers in ontvangst te nemen en aan te bieden voor verder onderzoek. Potentieel zijn er in Vlaanderen dus nog 6 punten mogelijk. We zoeken bijgevolg nog vrijwilligers voor het beheren van een ophaalpunt in; Antwerpen, West-Vlaanderen, Limburg en Vlaams-Brabant. Elk van deze punten wordt voorzien van de nodige materialen en ondersteuning.
Heeft u een locatie die vlot bereikbaar is en schaduw biedt? Bent u bereid om een bijdrage te leveren aan dit netwerk? Neem dan snel contact op met [email protected] voor bijkomende inlichtingen.
Bezoek onze OSIRIS-pagina voor meer praktische informatie over het gebruik van het netwerk.